ျမစ္ဆံု ေရကာတာကို ေထာက္ခံတာ ဒီတစ္ခါပဲ ေတြ႕ဖူးတယ္

၂၀၁၉ ခုႏွစ္ တြင္ၿပီးစီး မည့္ ျမစ္ဆံု ေရအား လွ်ပ္စစ္ စီမံကိန္း ေၾကာင့္ ဧရာ ၀တီ ျမစ္၀ကြၽန္းေပၚ ေဒသ အား ေရလႊမ္း မုိးမႈ ဒဏ္မွ ကာကြယ္ႏုိင္ၿပီး လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္ ထုတ္လုပ္ သံုးစြဲႏုိင္ျခင္း အပါအ၀င္ အျခား အက်ဳိး ေက်းဇူး မ်ားစြာ ရရွိႏိုင္ ေၾကာင္း ျမန္မာႏုိင္ငံ အင္ဂ်င္နီယာ အသင္း အတြင္း ေရးမွဴး၊ ဆည္ေျမာင္း ဦးစီး ဌာနမွ အၿငိမ္း စား ၫႊန္ၾကား ေရးမွဴး ပါေမာကၡ ဦးခင္ ေမာင္ခ်စ္ ၏ ေျပာျပခ်က္ အရ သိရသည္။

ျမစ္ဆံု ေရအား လွ်ပ္စစ္ ထုတ္လုပ္ ျခင္း စီမံကိန္း ေၾကာင့္ ဧရာ၀တီ ျမစ္၀ကြၽန္း ေပၚ ေဒသ ေရလႊမ္းမိုး ဒဏ္မွ ကာကြယ္ ႏုိင္ျခင္း၊ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္ ထုတ္လုပ္ သံုးစြဲ ႏုိင္ျခင္း၊ ႀကီးမားေသာ ေရကန္ႀကီး မ်ား ေၾကာင့္ ငါးမ်ဳိး ေပါက္ပြားမႈ မ်ားလာျခင္း၊ လယ္ယာ စိုက္ပ်ဳိးေရး က႑ ပိုမို ဖြံ႕ၿဖိဳး တုိး တက္ လာႏုိင္ျခင္း၊ ျမစ္ အတြင္း တန္ခ်ိန္ မ်ားသည့္ သေဘၤာမ်ား သြားလာ ႏုိင္ျခင္း စသည့္ အက်ဳိး ေက်းဇူးမ်ား ရရွိ ႏုိင္ေၾကာင္း သိရ သည္။

“ျမစ္ဆံု ဆည္ တည္ေဆာက္ ခဲ့တာ က ဧရာ၀တီ ျမစ္ေအာက္ ပိုင္းျမစ္၀ကြၽန္း ေပၚ ေဒသကို ေရႀကီးမႈ ဒဏ္မွ ကာကြယ္ ရန္နဲ႔ လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အား ထုတ္လုပ္ သံုးစြဲ ႏုိင္ဖုိ႔ အတြက္ပါ။ ေႏြရာသီ မွာ လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အား ထုတ္လုပ္ တဲ့ ေရေၾကာင့္ ဧရာ ၀တီျမစ္ ေရတိမ္၊ ေရေၾကာင္း က်ပ္မႈျဖစ္ စဥ္ ေတြကို သက္သာ ေလ်ာ့နည္း ေစၿပီး ျမစ္တစ္ ေလွ်ာက္ ေဘး ဘယ္ညာ မွာရွိတဲ့ လယ္ယာ ေျမေတြ အတြက္ အျမင့္ တင္ေရ ရရွိ ႏုိင္ၿပီး သံုး သီးစား အေနနဲ႔ စိုက္ပ်ဳိး ထုတ္လုပ္ ႏုိင္မွာပါ။ ျမစ္ညာ ပိုင္းရွိ ဆည္ ေတြ ျဖစ္တဲ့ ျမစ္ဆံု ဆည္၊ ေမခဆည္၊ ခ်င္း တြင္း ျမစ္ထမံ သီ ဆည္မ်ား ေၾကာင့္ ေပၚ လာမယ့္ recreating site မ်ားေၾကာင့္ ဆြဲေဆာင္မႈ တစ္ရပ္ အေနနဲ႔လည္း ျဖစ္ ေပၚ ႏုိင္ပါတယ္။ ဒီမဟာ ကန္ႀကီး ေတြက ေန ငါးပိႆာခ်ိန္ သန္း ခ်ီထြက္ ႏုိင္တယ္” ဟု ဦးခင္ေမာင္ခ်စ္က ေျပာသည္။

၁၉၇၄ ခုႏွစ္ ဧရာ၀တီ ျမစ္ေရႀကီးမႈ ျဖစ္စဥ္တြင္ တာမုိင္ ၁,၅၀၀ ခန္႔သာ ပတ္ ကာ ထား ရေသာ ဧရာ၀တီ ျမစ္၀ကြၽန္း ေပၚ ေဒသ အား ေရလႊမ္း၍ အႀကီး အက်ယ္ဆံုး ႐ႈံးမႈ မ်ား ျဖစ္ေပၚခဲ့ၿပီး လူေန အိမ္ေျခ မ်ား ႏွင့္ စိုက္ပ်ဳိးၿပီး စပါးမ်ား၊ လယ္ယာေျမ မ်ား ဆံုး႐ႈံး ပ်က္စီးမႈမ်ား ခဲ့ေၾကာင္း သိရ သည္။ ထို အခ်ိန္ တြင္ ဟသၤာ တစံ နမူနာ ေရမွတ္မွာ ၄၇ ေပ ျဖစ္ၿပီး ယခု အခါ ျမစ္ ဆံု ႏွင့္ အထက္ ဆည္မ်ား သည္ မူလစဥ္း စား ထားသည့္ အတုိင္း ေရဧက သန္းေပါင္း ၃၀ ေက်ာ္ ေလွာင္ ႏုိင္ပါက အဆုိပါ ဟသၤာ တ ေရမွတ္ သည္ ၄၃ ေပထက္ မေက်ာ္ ႏုိင္ ေၾကာင္း၊ သို႔ျဖစ္၍ ဆိပ္သာ ေအာက္ပိုင္း ရွိ ျမစ္၀ကြၽန္း ေပၚ ေဒသ အား ေရႀကီးမႈ အႏၲရာယ္ မွ ႏွစ္စဥ္ လိုလုိ ၿခိမ္းေျခာက္ ျခင္း ခံေနရသည့္ ျဖစ္စဥ္မ်ားမွ ေလ်ာ့ပါး ေပ်ာက္ျပယ္ သြားေစမည္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိ ရသည္။

ေႏြရာသီတြင္ ဧရာ၀တီ ေရေၾကာင္း သည္ ျပည္ အထက္ဘက္ တြင္ မတ္၊ ဧၿပီ လ မ်ားတြင္ တန္ ၁၀၀ ေမာ္ေတာ္ ပင္ ဆင္းတက္ရန္ အတြက္ ေရတိမ္ ေဒသျဖစ္ ျခင္းႏွင့္ ျမစ္ေၾကာင္း က်ပ္ျခင္း တုိ႔ေၾကာင့္ အခက္ အခဲ ရွိေၾကာင္း သိရၿပီး ျမစ္ဆံု စီမံ ကိန္း ေၾကာင့္ ေႏြရာသီ တြင္ မုိးတြင္းသုိ ေလွာင္ ထားေရ ဧက ေပသန္း ၃၀ ခန္႔ အား လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အား ျပန္ထုတ္ ေမာင္း ေပးျခင္း ျဖင့္ အဆုိပါ ေရေၾကာင္း သည္ ေျခာက္ေပ ထပ္မံ ျမင့္တက္ လာႏုိင္ဖြယ္ရွိ သျဖင့္ ဧရာ၀တီ ျမစ္တြင္ တန္ခ်ိန္မ်ား၊ ေရစူးမ်ား သည့္ သေဘၤာ မ်ားပင္ ေႏြတြင္ သြားလာ ႏုိင္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း ဦးခင္ေမာင္ ခ်စ္က ဆက္လက္ ေျပာဆိုသည္။

ဧရာ၀တီ အထက္ ေရေလွာင္ကန္ မ်ားသည္ ေႏြ ေရေၾကာင့္ ျမစ္ေရစစ္ ခ်ိန္ တြင္ cusic ၄၀,၀၀၀ (ေလးေသာင္း ကုဗေပ/စကၠန္႔) သည္ ေရစီး cusic ၃,၀၀,၀၀၀ (သံုးသိန္းကုဗေပ/စကၠန္႔) သို႔ တုိး လာမည္ျဖစ္ရာ ဧရာ၀တီျမစ္၊ ခ်င္း တြင္းျမစ္၀ဲ၊ ယာ တုိ႔တြင္ အျမင့္တင္ လွ်ပ္ စစ္ေရစုပ္စက္ျဖင့္ ဧက ႏွစ္သန္း ေက်ာ္ အား သံုးသီးစား စနစ္ျဖင့္ စိုက္ပ်ဳိး လာ ႏိုင္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။

၂၀၁၁ ျမစ္ဆံု လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အား ထုတ္လုပ္ေရး စီမံကိန္း အား ေရအား လွ်ပ္ စစ္ အေကာင္ ထည္ ေဖာ္ေရး ဦးစီး ဌာနႏွင့္ တ႐ုတ္ ႏုိင္ငံ အစိုးရ ကုမၸဏီ မ်ားျဖင့္ BOT စနစ္ျဖင့္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္ ရြက္ ေနေၾကာင္း သိရသည္။

ျမစ္ဆံု ဆည္ စီမံကိန္း၏ ေရဆင္း ဧရိယာ (catchment area) သည္ 18,000 square မုိင္ရွိေၾကာင္း၊ ျမစ္ဆံု အထက္ပိုင္း တြင္ လူေန က်ဲပါး မႈေၾကာင့္ ေရႊ႕ေျပာင္းရမည့္ အိမ္ေျခႏွင့္ လူဦးေရ စာရင္းမွာ နည္းပါး မည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရ သည္။ ျမစ္ဆံု ေနရာတြင္ ဧရာ၀တီျမစ္ ေရစီးအား သည္ ပ်မ္းမွ် တစ္ႏွစ္လွ်င္ ဧက ေပသန္း ၉၀ ခန္႔ ရွိရာ ေရေလွာင္ျခင္း ေၾကာင့္ အနည္းဆံုး သန္း ၃၀ မွ ၅၀ ဧက ေပခန္႔ ရရွိရန္ လိုအပ္မည္ ျဖစ္ေၾကာင္း၊ အဆုိပါ တမံမ်ား ေအာက္ရွိ ဧရာ၀တီျမစ္၊ ခ်င္းတြင္းျမစ္ မ်ားသည္ မၾကာခဏ ႀကံဳ ေတြ႕ ရသည့္ ေရႀကီးမႈ ေဘးအႏၲရာယ္ မွ ကင္းလြတ္ ႏုိင္ဖြယ္ ရွိေၾကာင္း၊ ေရႀကီးမႈ ျဖစ္စဥ္ ေၾကာင့္ ေရျမႇဳပ္ခံ ဧက မ်ားမွာလည္း နည္းပါး သြားဖြယ္ ရွိေၾကာင္း ႏွင့္ ႀကီးမား ေသာ ေရကန္ႀကီး ေၾကာင့္ သဘာ၀မ်ဳိးငါး ေပါက္ပြား မႈမွာ မ်ားျပား လာႏုိင္ေၾကာင္း ဆရာ ဦးခင္ေမာင္ခ်စ္က ျမစ္ဆံု လွ်ပ္စစ္ ဓာတ္အား ထုတ္လုပ္ေရး စီမံကိန္း ႏွင့္ပတ္ သက္၍ သံုးသပ္ ေျပာဆိုသည္။

၂၀၀၆ ခုႏွစ္ တြင္ ဆည္ေျမာင္း ဦးစီး ဌာနမွ ဧရာ ၀တီ ျမစ္ဆံု ႀကံဆ ခ်က္အရ ျမစ္ဆံု ေအာက္ တန္ဖဲရြာ အနီးတြင္ ေပ ၅၅၀ မွ ၆၀၀ အျမင့္ရွိ ျမစ္ဆံု တမံ တြင္ ေရေလွာင္ ဧကေပ ၃၄ သန္းျဖင့္ ႀကံဆ ခဲ့ၾက ေၾကာင္း ကိုလည္း ဆည္ေျမာင္း ဦးစီး ဌာန အၿငိမ္းစား ၫႊန္ၾကားေရးမွဴး ကဆိုသည္။

ဒုတိယ ကမၻာစစ္ မတုိင္မီ ကတည္း က ျမန္မာႏုိင္ငံ ၏ အသက္ ေသြးေၾကာဟု တင္စား ႏုိင္သည့္ ဧရာ၀တီျမစ္ အထက္ ပိုင္း သင့္ေလ်ာ္သည့္ ေနရာ မ်ားတြင္ တမံ ပိတ္ေရေလွာင္ျခင္း ျဖင့္ ႏိုင္ငံ အတြက္ အက်ိဳး ရွိစြာ ႀကံဆ ရည္ရြယ္ ထားခဲ့ေၾကာင္း သိရသည္။

ဗိုဟိန္(ျမစ္မခ)

မွတ္ခ်က္။              ။ ဒီလူ ရူးေနလုိ႔ ဒီလို ေျပာတာ ျဖစ္လိမ့္မယ္
ဧရာ၀တီခ်စ္သူ